“Hạt của Chúa” giành giải Nobel Vật lý 2013

Viện hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển (RSAS) đã trao giải Nobel vật lý năm 2013 cho hai nhà Nhà vật lý học Peter Higgs, người Anh, và Francois Englert, người Bỉ, với công trình nghiên cứu lý thuyết về “hạt của Chúa”.

Francois Englert and Peter Higgs

Giáo sư Peter Higgs (phải) và giáo sư François Englert, chủ nhân của giải Nobel Vật lý 2013. Ảnh: AFP

RSAS tuyên bố giáo sư Peter Higgs (84 tuổi, thuộc ĐH Edinburgh, Scotland) và giáo sư Francois Englert (81 tuổi, thuộc ĐH Libre de Bruxelles, Bỉ) được tôn vinh nhờ “nghiên cứu lý thuyết về nguồn gốc của khối lượng các hạt dưới nguyên tử” vào năm 1964.

“Hạt này bắt nguồn từ một trường vô hình tràn ngập khắp không gian. Kể cả khi vũ trụ tưởng như trống rỗng thì trường này vẫn ở đó. Nếu không có nó chúng ta không thể tồn tại. Bởi nhờ tương tác với trường này mà các hạt cơ bản mới có khối lượng. Lý thuyết của Englert và Higgs đã mô tả quá trình này” – RSAS cho biết.

Nói một cách đơn giản, sau khi vũ trụ hình thành từ vụ nổ lớn, hạt Higgs đã tương tác với các hạt cơ bản như electron và quark, khiến chúng chuyển động chậm lại và tìm thấy khối lượng của mình thông qua tương tác đó. Nếu không có hạt Higgs, electron và quark sẽ không có khối lượng, không thể hình thành vật chất có cấu trúc. Và khi đó các ngôi sao, hành tinh, thiên hà… sẽ không thể ra đời. Ngày 4-7-2012, CERN đã dùng máy gia tốc hạt LHC, cỗ máy lớn nhất và phức tạp nhất mà con người từng sản xuất, để “tóm cổ” hạt Higgs đã lẩn tránh khoa học trong suốt nửa thế kỷ. Công trình vĩ đại của gần 3.000 nhà khoa học đã xác nhận tiên đoán thiên tài của giáo sư Higgs và Englert.

Hạt Higgs

Hình mô phỏng quá trình tìm kiếm hạt Higgs bằng cách cho các luồng hạt proton va chạm trực diện với tốc độ cực lớn trong máy gia tốc. Ảnh: Wikipedia

Việc phát hiện ra hạt Higgs, một loại hạt hạ nguyên tử, có thể giúp loài người giải thích nguyên nhân tại sao mọi dạng vật chất trong vũ trụ có khối lượng. Không chỉ có ý nghĩa đối với vũ trụ, với hạt Higgs, con người sẽ có thêm nguồn năng lượng mới, giúp tạo nên những thành tựu công nghệ đột phá trong giao thông và viễn thông.

Professor Higgs, giáo sư vật lý của Trường Đại học Edinburgh. Sinh tại Newcastle, cha là người Anh, mẹ là người Scotland. Hồi nhỏ ông bị bệnh hen suyễn, gia đình ông thường xuyên di chuyển vì công việc của cha. Do đó, ông không được đến trường và được bố mẹ dạy học ở nhà. Sau đó, cha mẹ ông sống cách xa nhau, ông ở cùng mẹ. Dù còn ít tuổi, giáo sư Higgs khi đó đã rất đam mê khoa học, đặc biệt yêu thích ngành vật lý lượng tử. Nhiều nguồn tin cho biết ông đã nảy ra những ý tưởng ban đầu về công trình nghiên cứu vĩ đại của mình sau một chuyến du ngoạn cuối tuần lỡ dở. Dù vậy, sau này giáo sư Higgs khẳng định trong nghiên cứu khoa học hiếm khi có khoảnh khắc xuất thần kiểu “eureka”. Ông bày tỏ: “Tôi rất bất ngờ khi nhận được giải thưởng này. Tôi rất cảm ơn Viện Hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển”.

Francois Englert, hiện là giáo sư danh dự tại trường Đại học Libre de Bruxelles, ông tốt nghiệp ngành kỹ sư cơ khí điện năm 1955 tại ĐH Libre de Bruxelles (ULB). Sau đó ông đến ĐH Cornell làm việc, gặp gỡ và hợp tác với chuyên gia Robert Brout. Cùng nhau, họ đã nghiên cứu và khám phá ra nguồn gốc khối lượng của các hạt. Theo AFP, mới đây ĐH Edinburg dẫn lời giáo sư Higgs tuyên bố ông cảm thấy “choáng ngợp” vì vinh dự này. Còn giáo sư Englert thì tuyên bố một cách đơn giản: “rất vui và vinh dự khi được nhận giải thưởng này”.

Peter Higgs và Englert sẽ chia sẻ phần thưởng trị giá 1,2 triệu USD tại lễ trao giải thưởng tại Stockholm, Thụy Điển, vào ngày 10/12, ngày mất của người sáng lập giải Alfred Nobel.

Một số nhà vật lý dự đoán sự tồn tại của hạt Higgs trong thập niên 60. Năm 1964, Peter Higgs là người đầu tiên công bố giả thuyết về hạt Higgs. Cơ chế dự đoán Higgs cuối cùng được phát hiện ra vào năm 2012 tại Large Hadron Collider, Thụy Sĩ.

This entry was posted in Thế giới and tagged , , , . Bookmark the permalink.
0 comments

Related Posts